Tweedehands leesvoer

Boeken die wij hebben (gelezen).

John anno domini juli - 3 - 2014

Aardewerk 1969 Brian Aldiss

Meulenhoff SF-23

Aardewerk van Brian Aldiss is een merkwaardige roman. Vanaf het begin heb je het idee dat de verteller iemand is die lijdt aan een ernstige psychische aandoening. Zijn verhaal speelt zich een paar honderd jaar in de toekomst af. De overbevolking is dusdanig groot dat een mensenleven geen cent meer waard is. De mensen leven in steden op palen, omdat het op grondniveau nauwelijk meer leefbaar is vanwege alle pesticiden en chemicaliën die gebruikt worden om toch nog wat voedsel aan de volledig uitgeputte grond te onttrekken. Het strand bestaat niet meer omdat al het zand opgebruikt is in de agrarische industrie. De regels zijn bewust zeer streng gemaakt, zodat er veel overtreders zijn die veroordeeld kunnen worden tot levenslange slavenarbeid op boerderijen. Omdat voor het simpeler werk robots en machines ingezet worden moeten de dwangarbeiders vooral het gevaarlijkste en smerigste werk doen. Alleen in het verre Afrika heeft men nog een acceptabele levensstandaard vanwege de overvloed aan natuurlijke grondstoffen.

De verteller heeft een desastreus slechte jeugd achter de rug en word verteerd door het verraad dat hij aan zijn vrienden gepleegd heeft. Dat niet alleen, maar hij heeft ook last van een onbehandelde schizofrenie die hem opzadelt met hallucinaties en achtervolgingswaan. In zijn verhaal springt hij voortdurend door de tijd heen en weer, getriggerd door zijn eigen verhaallijnen. Op de een of andere wijze weet Aldiss op deze wijze het verhaal aan de lezer over te brengen. Geen geringe prestatie als je de chaos in het hoofd van Knowle Noland in aanmerking neemt.  De hoofdpersoon heeft een voortdurend opgewonden en manische manier van vertellen, waardoor je vanzelf meegaat in zijn gevoel van gejaagdheid. Doordat verhaal veel weg heeft van een voortdurende angstdroom, ga je ook makkelijker mee in de vaak onlogische keuzes die de verteller maakt. De patronen en obsessies die alleen helder zijn vanuit het perspectief van Knowles, zijn bepalend voor de ontwikkeling van de gebeurtenissen in het verhaal. Tegenstanders en bondgenoten zien hun hoop, verwachtingen en snode plannen volledig in rook gaan door het voor hun volstrekt onredelijke gedrag van de hoofdpersoon.

Aardewerk 1969 Brian AldissIk begon nogal terughoudend aan dit verhaal, omdat ik het gevoel had dat het een nogal gedateerde moralistische vertelling was. Maar allengs werd ik gegrepen en meegesleept in de binnenwereld van Knowles Noland. Door de confrontatie van hallucinaties en rauwe realiteit ontstaat een sfeer die ik in zeer weinig andere science fiction boeken tegengekomen ben. Het doet mij een beetje denken aan Fahrenheit 451 van Bradbury waarin de hoofdpersoon ook langzaam doordraait. De manier waarop hij de wereld en de andere karakters ziet wordt uitvoerig uit de doeken gedaan, maar in de reacties van de andere personen op Knowle blijkt hoezeer hij de weg kwijt is. Iedereen probeert op een eigen wijze met hem om te gaan, door hem te helpen of te manipuleren voor eigen doeleinden. Uiteindelijk lopen al die acties op niets uit en maakt Noland zijn eigen keuzes op zijn eigen voorwaarden en onderhevig aan zijn eigen logica en visie op de wereld. Ik vind dit niet alleen een must-read voor de ware SF-Fan maar ook een literair pareltje dat niet genoeg naar waarde geschat kan worden.

****

Categoriën: Meulenhoff

Reageer

Featured Posts

Great North Road

Great North Road – Peter F.Hamilton

Tot nu toe kende ik Peter Hamilton alleen van de vertalingen van de Nederlandse vertalingen van de Reality Dysfunction. Om wat voor reden dan ook kon ik daar destijds (enkele jaren geleden) niet doorheen komen. Ik heb ze terzijde gelegd en ben Hamilton verder vergeten. Jaren later pikte ik in een kringloop winkel de lijvige […]

De nacht van het licht – Philip Jose Farmer

Born SF nr.3 John Carmody is een psychopaat die door de katholieke kerk naar Dante’s Vreugde is gestuurd om daar onder cover van een wetenschappelijke missie de god Yess te vermoorden. Een tamelijk wonderlijke premisse voor een even wonderlijk verhaal dat zich afspeelt op een planeet waar gedachten vaste vorm kunnen aannemen tijdens de zogenaamde […]

Voorkant van de Born SF pocket 1: geen plaats meer op de aarde van Poul Anderson.

Geen plaats meer op aarde – Poul Andersen

Born SF nr.1 Vertaling van Orbit Unlimited uit 1961. Vertaald door G.W.Roos en uitgegeven door Born in 1968. Ook verschenen in de reeks Elsevier SF onder de titel Van de aarde verbannen. De wervende tekst op de voorkant doet vermoeden dat er op de planeet Rustum een veldslag gevoerd gaat worden. Na lezing blijkt dat er […]

De werelden van Barter door John Wyndham

De werelden van Barter – John Wyndham

Centripress – 1976  Dit is een bijzonder boekje. Het begint al met de onbrekende wervende tekst op de achterflap. Daarnaast geen datering voor de editie zelf. Uit de inleiding door ene Walter Gillings, die gedateerd is op mei 1972, komen we erachter dat dit een bundeling betreft van de vroege verhalen van John Wyndham. Helaas blijkt […]

Front cover Wyst Alastor 1716 Jack Vance 1e druk

Wyst Alastor 1716 – Jack Vance

Wyst Alastor 1716 – Jack Vance Meulenhoff SF – 146 Dit is het derde boek in de Alastor reeks van Jack Vance. De meester situeerde drie romans in deze sterrenhoop die grenst aan de Gaeaanse zwerm. De Alastor tros bestaat uit 30.000 zonnen met een stuk of 3000 bewoonde werelden, bestuurd vanaf Luzs door de […]

De Arsenalen van Isher - AE van Vogt Meulenhoff Science Fiction M-SF 56

De arsenalen van Isher – AE van Vogt

De Arsenalen van Isher – AE van Vogt M=SF 56 Eerste druk 1973.

Verdwaald tussen de sterren - Robert A. Heinlein. Meulenhoff SF: 1

Verdwaald tussen de sterren (1967) – Heinlein

Verdwaald tussen de sterren – Robert A. Heinlein. Meulenhoff SF: 1 Dit is de eerste roman in de Meulenhoff M=SF reeks onder redactie van Ruurd Groot en Eduard Visser. Voor de start van de reeks kozen deze heren voor een klassiek thema in de SF. Het generatieschip dat zijn bestemming en zijn afkomst vergeet. In […]

Het huis van de drie weduwen Maigret

Maigret en het huis van de drie weduwen

Maigret en het huis van de drie weduwen – George Simenon. Bruna 1221 – 1978 Ik kocht dit boekje op de braderie van Boskoop omdat ik geen boeken in mijn favoriete genre kon vinden. Omdat ik Maigret alleen maar in de Franse versie heb en daarin nog steeds niet verder dan pagina twee ben gekomen, […]